Vaak heb ik het idee gehad dat de staat Bosnië eigenlijk helemaal niet bestaat. Ik ben het daarmee niet met mijzelf eens dus graag even geen wilde reacties op dit blog. Helaas heb ik veel momenten waarop ik concludeer dat de staat Bosnië als natie eigenlijk niet bestaat en mogelijk ook nooit zal bestaan. Dit schrijf ik echt met gevoelens van teleurstelling en depressie. Mijn vrouw is ten slotte Bosnische en daarmee mijn gehele schoonfamilie.
Toen het Dayton plan ondertekend werd, betekende dat het einde van een oorlog. Mogelijk is dat ook de voornaamste reden geweest van de betrokken partijen om dit Amerikaanse plan te ondertekenen: Men was het zat. De oorlog moest stoppen en niemand wist waar de ‘power off’ knop zat. Toen heeft meneer Dayton zo’n knop bedacht en die knop zou alleen maar werken als iedereen er een keer op zou drukken. Dat heeft men toen gedaan en jawel, de oorlog stopte. Meneer Dayton zei dat Bosnië moest bestaan en dat dit een soort “klein Joegoslavië” zou moeten worden waar de verschillende bevolkingsgroepen verplicht in vrede met elkaar zou moeten samenleven. In Europa en zeker in de VS denkt men over het algemeen dat dit nog steeds goed werkt. Vandaar ook de verbazing bij het Nederlands Dagblad toen die hoorden van ‘spanningen in Bosnië’ en die verbazing is de eigenlijke reden dat wij nu door de sneeuw kachelen op weg naar Banja Luka. Men schrikt van de vermeende wens van de president van de Servische Republiek in Bosnië. Er gaan geluiden dat hij en vele Serviërs met hem, streven naar een onafhankelijke Servische republiek in Bosnië. Daarmee zet hij het Daytonplan in de afvalemmer langs de straat. In het ‘Westen’ wordt met verbazing gereageerd en wij worden er op uitgestuurd om de president aan de tand te voelen. Maar is verbazing wel op zijn plek. Moeten we niet veel meer verbaasd zijn over de verbazing? Heeft Bosnië eigenlijk wel ooit bestaan als staat en heeft het wel ooit een kans gehad om echt te bestaan als natie? Ik ben er steeds meer aan gaan twijfelen.
Toen mijn zoontje geboren werd (in Kroatië) en ik hem wilde inschrijven in het geboorteregister (in Kroatië), werd er natuurlijk gevraagd naar mijn nationaliteit. Ik liet mijn paspoort zien en zei: ‘Ik ben Nederlander.’ Dat werd geaccepteerd en genoteerd. ‘En uw vrouw?’- ‘Die is Bosnische’, zei ik en ik overlegde haar Bosnische paspoort. ‘Nee, dat bedoel ik niet,’ zie deze dam e. Nu wist ik ook wel dat zij dat niet bedoelde. Zij wilde weten of mijn vrouw Servische was, Kroatische of Moslim. Ja, ook Moslim geldt sinds de oorlog in voormalig Joegoslavië als volwaardige nationaliteit. Daar hebben we in het Westen allemaal aan meegewerkt door het in de media altijd en alleen maar te hebben over ‘Kroaten’, ‘Serviërs’ of ‘Moslims’. De ‘Bosniër’ heeft ook in onze media nooit bestaan. Wel de Bosnische Kroaat of de Bosnische Serviër. De huidige president van de Servische republiek, de heer Dokić, is er zo één. Hij bestaat, de Bosnier niet. Bij de burgelijke stand is dit trouwens ‘opgelost’ door onder nationaliteit van mijn vrouw gewoon helemaal niets in te vullen. Mijn vrouw is Bosnische. Mijn vrouw heeft geen nationaliteit.
Voor de moslim in Bosnië is een nieuwe term bedacht: ‘Bosnjak’. Wat dat betreft heeft ‘Bosnjakistan’ meer recht van bestaan dan Bosnië. Bosnië heeft overigens wel even bestaan. Dat was tijdens het succes van het Bosnische nationale elftal. Nee, ik verwacht niet dat de lezer van dit blog bekend is met deze successen. Want daarover werd niet of nauwelijks geschreven in de westerse media. Maar ik zat er bovenop. Turkije werd uitgeschakeld voor deelname aan de World Cup in Zuid Afrika en bijna werd zelfs Portugal door Bosnië uitgeschakeld. Ik was er bij toen alle televisies voor de dag gehaald werden, iedereen in de supermarkten en benzinestations gezamenlijk zich nestelden rond die televisie. De euforie, het succes. Het leek even niet belangrijk of je Serviër was of Kroaat of Moslim. Er bestond iets gemeenschappelijks wat beter proefde. Men was ‘Bosniër’. ‘Trots op Bosnië’ was geboren en ook Rita Verdonck had hier van kunnen leren. Maar toen ook Bosnië werd uitgeschakeld, hield ook Bosnië weer op met bestaan. Het verhaaltje was uit.
